Očuvanje identiteta, osnaživanje zajednice i negovanje kulturnog nasleđa

Naš novinski članak možete pročitati i na mađarskom.

Sedmo takmičenje u recitaciji poezije, komponovane poezije i pripovedanju proze „Jožef Atila” u Engleskoj nedavno je održano u Londonu, sa ciljem da se mađarskoj dijaspori koja živi u Ujedinjenom Kraljevstvu omogući da očuva svoj identitet i iskoristi svoje talente kroz dela mađarskih pesnika i pisaca.

14. juna, 51 takmičar se nadmetao u kategorijama za decu, mlade, odrasle, kao i u ovogodišnjoj prvi put uvrštenoj kategoriji komponovane poezije. Pojavilo se više od sto dvadeset registrovanih gostiju iz Engleske i inostranstva. Ovogodišnju nagradu „Jožef Atila” u Engleskoj dobio je takmičar u kategoriji komponovane poezije, Atila Korpoš, koji je poslednjih godina takođe postizao dobre plasmane na podijumu. Predsednica Udruženja mađarskih recitatora u Engleskoj, Beata Verbasi, poreklom iz Bačke Topole, govorila je za naše novine o ovom takmičenju. Ona je osmislila ovo takmičenje pre deset godina i od tada neumorno radi na tome da svake godine podigne ovaj nacionalni događaj na viši nivo. Dobitnica nagrada za umetnost „Radnoti” i „Kaleidoskop”, govorila je da je, kada se preselila u Englesku, primetila da, iako postoji mnogo mogućnosti za Mađare koji tamo žive da neguju mađarske folklorne tradicije, nije stavljen naglasak na recitovanje i prozu na organizovan način. Zato je pre deset godina osnovala Udruženje mađarskih recitatora u Engleskoj, kako bi korak po korak postavila temelje recitovanja na mađarskom jeziku u Engleskoj. U to vreme, događaj se još uvek održavao bez stabilne finansijske podrške i strateških partnera, a organizator se obraćao mađarskim preduzećima i zanatlijama u Engleskoj ponaosob, koji su svojim donacijama mogli da obezbede nagrade za učesnike. Međutim, velika količina rada i oglašavanja urodila je plodom već u prvoj godini, jer se više od pedeset takmičara okupilo da predstavi svoje znanje na ovom događaju 2017. godine. Dakle, nije bilo sumnje da rad mora da se nastavi. Iako ih je period koronavirusa primorao da naprave pauzu od nekoliko godina, postigli su veliki proboj 2023. godine: tada im se obratila diplomatkinja dr Fani Šaroši, predstavnica ambasade Mađarske u Londonu, i ponudila organizatorima stalnu podršku svoje institucije. Prethodna inicijativa je polako prerasla u pokret koji ima više partnera, a ove godine već ima i četrdeset sponzora.
– Stvaramo tradiciju, rekla je ova umetnica. – U Mađarskoj i Vojvodini je sasvim normalno da deca idu na školska, mesna ili čak državna takmičenja u recitaciji na mađarskom jeziku, ali to je bilo potpuno odsutno iz kulturnog života u Engleskoj. Dakle, sada živimo u herojskim vremenima, jer možemo da stvorimo nešto za šta ovde još ne postoji tradicija.

Svake godine, četvoročlani žiri rangira učesnike ovog takmičenja, a pored pobednika u svakoj kategoriji, biraju i učesnika kome će te godine biti dodeljena nagrada „Jožef Atila” u Engleskoj. Predsednica žirija svake godine je umetnica Beata Verbasi, a ostali stalni članovi žirija su Viktorija Kumin, supruga ambasadora Mađarske u Londonu i radio voditeljka, kao i već pomenuta dr Fani Šaroši, diplomatkinja u ambasadi Mađarske u Londonu. Četvrti član žirija je svake godine počasni gost: ove godine izbor je pao na Žoku Tot, idejnog tvorca i organizatorku takmičenja u recitaciji poezije, komponovane poezije i pripovedanju proze „Jožef Atila” u Tatabanji, dobitnicu medalje „Kazinci” i nagrade „Radnoti” za umetnike, kao i dobitnicu nagrade „Đerđ Bešenjei”, ekspertkinje za javno obrazovanje.

– Učesnici, članovi žirija i gosti dolaze i iz inostranstva, na primer iz Nemačke, Mađarske i Vojvodine. Ove godine ponovo je bilo zastupljeno i Društvo recitatora vojvođanskih Mađara, a njegova predsednica Melita Satmari takođe je učestvovala na ovom događaju. Događaj je tako dobio jedan zaista izražen međunarodni karakter, ali je važno imati na umu da je cilj prvenstveno razvoj mađarskog identiteta u dijaspori, jer je najvažnija karika za očuvanje identiteta negovanje i poznavanje mađarskog jezika. Na primer, u kategoriji za odrasle, naš takmičar i takmičar iz Engleske mogu uporediti svoje umeće, ali u kategoriji za decu, recitovanje poezije jednog učesnika iz dijaspore i onih koji žive u mađarskom govornom okruženju ne može se uporediti, jer dolaze iz različitih okolnosti i imaju različite mogućnosti za pripremu. – Beata Verbasi je istakla da u Ujedinjenom Kraljevstvu postoji 24 vikend škole na mađarskom nastavnom jeziku, koje održavaju časove za decu na mađarskom jeziku na svake dve nedelje. Od početka je smatrala da je njena misija da uspostavi direktan kontakt sa rukovodiocima ovih ustanova kako bi deca koju obrazuju mogla da pokažu svoj talenat na takmičenju u recitovanju iz godine u godinu.

– Dečja kategorija je najvažnija tačka takmičenja, jer deca u dijaspori mađarski govore često samo kod kuće tokom nedelje. Uče na engleskom, razgovaraju sa svojim prijateljima na engleskom, a ako potiču iz mešovitog braka, njihov maternji jezik je takođe engleski. Tako da retko čuju mađarski jezik od oca ili majke. Međutim, vikend škole i takmičenje u recitaciji stvaraju priliku da budu motivisani da očuvaju svoj maternji jezik i mađarski identitet.

Roditelji često pomažu deci u njihovim pripremama, ali Beata Verbasi pokušava da pruži pomoć mladim talentima i u tome, da imaju mogućnost da iskoriste stručno znanje profesionalaca, bivših recitatora iz Engleske, dobitnika nagrade „Jožef Atila”. Stoga je važna i gala priredba organizovana u okviru ovog takmičenja, gde poznati izvođači mogu zainteresovanima da pokažu visok standard recitovanja na mađarskom jeziku.
– Svake godine pozivam izvođače na gala program. Uglavnom pokušavam da otkrijem mađarske umetnike, ansamble muzičara i glumce koji žive u Engleskoj, ali se prijavljuju i izvođači iz Mađarske. Ove godine, Imola Korhec i Marcel Podhoranji, duo ansambla „Cimbora”, nastupili su sa komponovanim pesmama. Pored toga, uvek dajem priliku vikend školama na mađarskom nastavnom jeziku da se predstave, dodala je organizatorka.
Ferenc Kumin, ambasador Mađarske u Londonu, takođe je uveličao ovogodišnje takmičenje svojim prisustvom, a odnosi i saradnja su dosegli novi nivo. Beata Verbasi je otkrila da su i kamp „Sep So” u Vojvodini i takmičenje „Jožef Atila” u Tatabanji otvoreni za prijem po jednog recitatora na mađarskom jeziku iz Engleske, tako da će Julija Feldi i Oršolja Antaloci, koje su uspešno nastupile na ovim takmičenjima, svakako dobiti posebnu priliku da se pokažu.
– Moramo da dajemo, moramo da stvaramo tradiciju. I mene je otkrio jedan nastavnik u školi, moji roditelji nisu bili umetnici. Stoga se nadam da ću sa ovim takmičenjem moći da pokrenem i stvari koje roditelj neće nužno primetiti, možda jedan mali, sićušni plamen iz kojeg možemo da iznedrimo buduće umetnike. To istovremeno predstavlja očuvanje identiteta, osnaživanje zajednice i negovanje kulturnog nasleđa, navela je Beata Verbasi.