Naš novinski članak možete pročitati i na mađarskom jeziku.
Najveće orgulje u Vojvodini i treće po veličini u Srbiji, orgulje crkve svetog kralja Ištvana u Somboru, potpuno su renovirane nakon završetka skoro četiri godine opsežnih radova na rekonstrukciji. Tokom svečane primopredaje ovog muzičkog instrumenta od kulturno-istorijskog značaja, orgulje su osveštane, a ovu ceremoniju je obavio karmelićanski prior Stjepan Vidak. U okviru mise, prisutni su se zajedno zahvalili na ovom izuzetnom rezultatu saradnje zajednice. Događaj su svojim prisustvom uveličali Lerinc Nača, državni sekretar za nacionalnu politiku u kabinetu premijera Mađarske, dr Balint Pastor, predsednik Saveza vojvođanskih Mađara (SVM), Balint Juhas, predsednik pokrajinske skupštine, kao i Arpad Fremond, predsednik Nacionalnog saveta mađarske nacioalne manjine. Prisutni su bili i predstavnici mađarskog kulturnog, političkog i crkvenog života u Vojvodini, među kojima je bio i mons. Ferenc Fazekaš, biskup subotički.
Govornici na svečanosti su istakli važnost ostanka u domovini i očuvanja kulturne baštine. Naglasili su da investicija ovakvog obima nije samo jedno tehničko dostignuće, već i svedočanstvo vitalnosti i vere u budućnost mađarske zajednice u Vojvodini. Kao prikladan završetak ove svečanosti, Kornel Vizin, nastavnik orgulja u Muzičkoj školi u Subotici, održao je svečani koncert, tokom kojeg je publika prvi put mogla da čuje obnovljeni instrument u svom punom sjaju.
– Somborske orgulje dostojne su titule kralja muzičkih instrumenata, jer reprezentuju zvuk perioda od sto godina: bile su svedok onoga što bi se u mađarskim očima moglo nazvati najmračnijim vekom, ali i molitvi punih nade, izjavio je Lerinc Nača, državni sekretar za nacionalnu politiku Mađarske.
On je napomenuo da su orgulje instrument koji diše, one su jedan živi instrument, baš kao i mađarske zajednice van granica matične zemlje, a koje su to zaista postale nakon nacionalno-političkog preokreta 2010. godine.
Prema rečima Lerinca Nače, državnog sekretara za nacionalnu politiku Mađarske, mađarska vlada je pošla od nasleđa Svetog Ištvana kada je odlučila da sprovede radikalnu promenu u nacionalnom političkom razmišljanju koja preuzima odgovornost i za mađarske zajednice van granica matićne zemlje. Jedan od temelja današnje politike vlade Mađarske je princip da se svaki Mađar oseća odgovornim za svakog Mađara, ocenio je Nača.
On je istakao da današnja mađarska vlada veruje u moć vere i ljubavi, a jasan dokaz za to je da je poslednjih godina u Karpatskom basenu obnovljeno je 4.000 crkava, a izgrađeno 200 novih crkava.
ISPREPLETENOST ZANATSKOG UMEĆA, ZNANJA I VERE
Dr Balint Pastor, predsednik Saveza vojvođanskih Mađara, istakao je u Somboru da u crkvi zajednička molitva i duhovni susreti ispunjavaju zidove, a orgulje su zvuk ovih susreta. Dodao je da su ove orgulje bile svedok događaja iz proteklih sto godina, a takođe i svedok somborskih Mađara.
– Somborski Mađari su neodvojivi deo vojvođanskih Mađara. Članovi ove zajednice su uvek brinuli o ovim orguljama, baš kao što su čuvali svoj jezik, kulturu i veru. Bez ove žrtve, crkveni predmeti bi bili samo ostaci prošlosti, ali uz veru i istrajnost, same orgulje su važna riznica života jedne zajednice, objasnio je Pastor.
Obnova orgulja je takođe dokaz da zanatsko umeće, znanje i vera čine jedinstvo, istakao je on, definišući jučerašnji događaj kao jedan uzvisujući trenutak.
DUŠA ZAJEDNICE
Prema rečima Arpada Fremonda, duša Sombora se ne ogleda samo u ulicama i trgovima sa drvoredom, već i u visini, širini i veličini ove crkve. Sve to doprinosi jedinstvenosti grada, ali poseban značaj daje ovom danu to što su najveće orgulje u Vojvodini obnovljene nakon jednog veka, podvukao je.
– Ove orgulje su preživele istorijske bure, one nose u sebi iskušenja mađarske zajednice u Vojvodini i nade zajednice, naglasio je predsednik nacionalnog saveta.
Naveo je da istorija nije uvek bila blagonaklona prema članovima naše zajednice. Bezbroj puta su uništavali zaostavštinu naših predaka, pokušavali su da izbrišu nasleđe i tragove naših prethodnika. Međutim, u tome se nije uspelo u odnosu na somborsku crkvu, kao i statue Svetog Ištvana koje se nalaze između njenih tornjeva i u crkvi. Fremond je na kraju izjavio: neka somborske orgulje i dalje budu zvuci vere i svedoci snage zajednice.
ČETIRI GODINE PEDANTNOG RADA
Renoviranje, koje je vodio graditelj orgulja Tibor Apro iz Bačke Topole, počelo je 2021. godine, a moglo je da počne nakon što su predviđena sredstva stigla 4. decembra 2020. godine. Oživljavanje ovog muzičkog instrumenta od kulturno-istorijskog značaja, koji je 1926. godine izgradio salcburški majstor Mauraher, omogućio je državni sekretarijat za nacionalnu politiku pri kabinetu premijera Mađarske.
Na osnovu zahteva koji je podneo Nacionalni savet mađarske nacionalne manjine 2020. godine, ovaj organ je obezbedio ukupno 40 miliona forinti (13.027.080 dinara / 110.936 evra) za realizaciju kompletnog programa rekonstrukcije. Tokom protekle skoro četiri godine, svaki mali deo je pregledan od strane stručnih ruku kako bi monumentalne orgulje somborske crkve ponovo mogle da zablistaju u svom nekadašnjem sjaju i proglase snagu opstanka Mađara koji ovde žive.
Nyitókép: (fotografija Andraša Otoša)
