2023. január 31., kedd

Negovanje sećanja na žrtve je dužnost

Balint Pastor: Ukidanjem institucije kolektivne krivice prevazišli smo zameranja iz prošlosti

U organizaciji gradske opštine Subotica i Odbora za komemoraciju, pored groblja na Senćanskom putu, na nekadašnjem stratištu, kod spomen obeležja „Ptica slomljenih krila“, trideset i treći put je obeležen pomen Mađarima, Hrvatima, Bunjevcima, Jevrejima, Nemcima i Srbima, koji su nevino pogubljeni u gradu i okolini tokom odmazde 1944/45. godine. U glinokopu nekadašnje ciglane Mačkovića, u četiri masovne grobnice, prema pretpostavkama, počiva dve hiljade streljanih, a broj identifikovanih žrtava je 1.169. Kako se navodi, niko nije pošteđen tokom partizanskih odmazdi, koje su počele u oktobru 1944. godine, a kao žrtve masakra su stradala i mala deca, trudnice, zanatlije, političari, intelektualci, radnici i ukućani, a bilo je i primera da su svi članovi nekih porodica pogubljeni.

Nakon ekumenskog bogosluženja, oglasilo se spomen zvono i otpevana je lamentacija, potom je govor održao dr Balint Pastor, predsednik skupštine grada Subotice, koji je istakao: „Za našu zajednicu negovanje sećanja na žrtve je dan kada dajemo obećanje sebi, jedni drugima, a proizlazeći iz naše funkcije, ljudima koje predstavljamo, da ćemo dati sve od sebe da se takvi užasi ne ponove."

U nastavku, Balint Pastor je podsetio na dosadašnje faze srpsko-mađarskog pomirenja, a zatim je podsetio na odluku skupštine grada Novog Sada iz 2018. godine, prema kojoj će u gradskoj četvrti Liman biti podignuto spomen obeležje svim nevinim žrtvama iz 1944/45. godine.

U nastavku svog govora, Balint Pastor je govorio o dešavanjima oko spomenika nevinim žrtvama u Novom Sadu, iznevši mišljenje da neki ljudi nastavljaju da podstiču nacionalnu netrpeljivost, i da donose presude, a da nisu istražili činjenice. Čak ni u slučaju koji simbolizuje pomirenje i sporazum nacija, opozicione levičarske i liberalne stranke, kao i njihovi sledbenici, koji se oslanjaju na izvrtanje činjenica, u cilju sprečavanja podizanja spomenika nisu prezali ni od obmane javnosti, naglasio je.

– Pre dve nedelje iskoristili su sednicu parlamenta, da nas javno deklarišu fašistima. Bili smo tamo i reagovali smo. Dobro je što možemo da budemo tu zahvaljujući poverenju građana, jer, pokazalo se, uvek moramo da budemo na oprezu. Dobro je znati da živimo u zemlji čiji lideri poštuju civilizacijske vrednosti, štite postignute rezultate i poštuju dogovore. Zahvaljujući postojanom stavu političkih partija na vlasti, svaka nevina žrtva imaće dostojno spomen obeležje u Novom Sadu. Na osnovu činjenica, i ukidanja institucije kolektivne krivice, najzad možemo prevazići naša zameranja iz prošlosti. Sarađujemo, razvijamo se, jačamo i štitimo bezbednost, mir i osnovna ljudska prava na svaki mogući način. Moralo je da prođe pedeset godina da se o događajima iz 1944/45. godine može bez straha pričati, a još dve decenije pre nego što se oni rasvetle na državnom nivou. Ne možemo ove događaje poništiti, ali naša je dužnost da obezbedimo da se oni više ne ponove, rekao je Balint Pastor.

Nakon toga cveće na komemoraciji su položili Balint Pastor, kao predstavnik skupštine grada Subotice, a u ime gradonačelnika Subotice, gradonačelnikov savetnik Marko Marić. U ime Pokrajinske skupštine, cveće za pomen položio je zamenik generalnog sekretara Boris Bajić. Ispred Ambasade Mađarske u Beogradu i Generalnog konzulata u Subotici, poštu su pred sećanjem na žrtve odali privremeni otpravnik poslova Gabor Palinkaš i generalni konzul Ester Čalokezi. U ime Nacionalnog saveta mađarske nacionalne manjine, cveće na komemoraciji je položio predsednik mr Jene Hajnal, a ispred Saveza vojvođanskih Mađara potpredsednici Elvira Kovač i Arpad Fremond. Vence su položili i predstavnici bunjevačkog i hrvatskog nacionalnog saveta, Generalnog konzulata Hrvatske, Kulturnog saveza vojvođanskih Mađara, Samouprave Nemaca iz Kunbaje (Mađarska), Zavoda za zaštitu manjinskih prava iz Budimpešte i Jevrejske opštine u Subotici.

U nastavku, u crkvi Svetog Đorđa održano je opelo u znak sećanja na nevino stradale.